Hubble phát hiện hành tinh "thế hệ thứ hai" có thể có quanh sao lùn trắng

Một hành tinh khí khổng lồ có thể đã được sinh ra sau khi ngôi sao của nó đã chết. Giả thuyết xuất hiện trong một nghiên cứu của NASA được công bố trên Nature Astronomy vào ngày 5 tháng 10 năm 2026 và được ScienceDaily báo cáo vào ngày 9 tháng 10. Các nhà nghiên cứu đã xác định dấu hiệu hóa học bất thường của niobium, một kim loại hiếm, trong hệ HS 0209+0832, được Kính viễn vọng Không gian Hubble và đài quan sát FUSE ghi lại. Cách giải thích hợp lý nhất là vật liệu này đã bị đẩy ra trong quá trình sao chết và sau đó tích tụ để hình thành một hành tinh mới. Dữ liệu TESS củng cố nghi ngờ: có một vật thể kích thước sao Mộc quay quanh cách sao lùn trắng khoảng 6 triệu km.

Niobium thu hút sự chú ý chính vì đây là dấu hiệu không điển hình ở các sao đã chết. Theo nghiên cứu, sự hiện diện của kim loại này cho thấy nó không đến từ vật liệu ban đầu của hệ mà từ thứ gì đó hình thành gần đây hơn quanh sao lùn trắng. Các quan sát kết hợp từ Hubble và FUSE, bao phủ các dải tử ngoại bổ sung, đã cho phép cô lập dấu vết hóa học này. Song song đó, TESS, vệ tinh NASA chuyên tìm ngoại hành tinh, đã phát hiện vật thể kích thước sao Mộc ở quỹ đạo rất gần. Khoảng cách này chỉ là một phần nhỏ so với khoảng 150 triệu km ngăn cách Trái Đất với Mặt Trời.

Sao lùn trắng là tàn tích đặc của các ngôi sao giống Mặt Trời đã cạn nhiên liệu hạt nhân và đẩy lớp ngoài ra ngoài. Trong quá trình này, các hành tinh gần thường bị nuốt chửng hoặc phá hủy, để lại lõi sáng đặc. Đó là lý do ý tưởng về hành tinh "thế hệ thứ hai" rất bất thường: thay vì hình thành cùng sao, nó sẽ hình thành từ mảnh vụn do chính cái chết của sao để lại. Nếu được xác nhận, trường hợp HS 0209+0832 sẽ cho thấy sự hình thành hành tinh có thể xảy ra ngay cả quanh xác của một hệ sao. Kịch bản tương tự các đĩa tạo ra hành tinh quanh sao trẻ.

Việc xác nhận bản chất của vật thể do TESS chỉ ra sẽ phụ thuộc vào các quan sát mới. Sự kết hợp giữa dấu hiệu niobium và quỹ đạo rất gần là bằng chứng chính cho thấy đây là hành tinh mới hình thành chứ không phải vật thể sống sót từ thời kỳ ban đầu của hệ. Những phát hiện như vậy giúp dự đoán số phận của các hệ giống hệ chúng ta, vì Mặt Trời cũng dự kiến sẽ trở thành sao lùn trắng trong tương lai xa. Hiểu liệu các thế giới có thể tái sinh sau cái chết sao hay không sẽ mở rộng tìm kiếm hành tinh ở môi trường trước đây bị loại trừ. Bài báo đầy đủ xuất hiện trên Nature Astronomy, với các điểm nổi bật từ NASA và đưa tin trên ScienceDaily.